By zdrowiem się cieszyć do późnej starości

"Część ta sztuki lekarskiej, która sposoby ustrzeżenia się chorób podaje, jest to bez wątpienia nauka najszacowniejsza i najważniejsza dla wszystkich ziemi mieszkańców, a bardzo mało znana... Dowodem tego są jedni w samym kwiecie młodości z oczu naszych porwani, drudzy okropnie w samych mdłościach i niejakim konaniu życie pędzący, przeto iż reguł dyetetycznych do swej konstytucji i temperamentu stosownych nie trzymali się".

"Przepisy dyetetyczne czyli reguły zachowania się w czerstwym zdrowiu i przedłużenia życia" - ukazały się nakładem Komisji Edukacji Narodowej w 1785 roku.

 Lepiej zapobiegać chorobom niż je leczyć - ta maksyma znajduje potwierdzenie nie tylko w licznych badaniach naukowych, ale też w życiu codziennym. Profilaktyka zdrowia od urodzenia przekłada się nie tylko na znaczne zmniejszenie zachorowań, ma też znamienne znaczenie dla przedłużenia życia i polepszenia jego jakości do późnej starości.

Już od najmłodszych lat należy wiedzieć, że racjonalne i zbilansowane odżywianie ma wpływ na stan całego ustroju. Owoce, warzywa (głównie surowe), pełnoziarniste pieczywo, produkty mleczne, ryby, chude mięso, soki, oleje roślinne - to podstawa dobrze ustawionej codziennej diety. Nadużywanie tłuszczów zwierzęcych, pożywienie mało urozmaicone (np. tak bardzo lubiane przez młodzież chipsy, solone przekąski, słodkie napoje orzeźwiające), a coraz częściej piwo i inne napoje alkoholowe zakłócają mechanizmy zapewniające dobre funkcjonowanie ustroju. Tym zmianom sprzyja siedzący tryb życia, a także inne patologie cywilizacyjne, takie jak nadwaga, palenie tytoniu. Zachwianie równowagi w organizmie prowadzi do chorób, które zazwyczaj wymagają interwencji lekarskiej.

Nawet przy zachowaniu zdrowego stylu życia należy pamiętać o tym, że na zdrowie mają również wpływ uwarunkowania genetyczne oraz takie czynniki zewnętrzne jak: stres, warunki życia, skażenie środowiska naturalnego. Dlatego tak ważne jest wykonywanie regularnie badań profilaktycznych, które wykluczą chorobę, albo wykryją ją w jak najwcześniejszym stadium. Wtedy bowiem są największe szanse jej całkowitego i skutecznego wyleczenia.

Szczególną uwagę na potrzebę wykonywania badań profilaktycznych powinny zwrócić kobiety. Okresowe wykonywanie badań zwiększają stałą kontrolę nad procesami zachodzącymi w organizmie.

 Nastolatki

 Młode dziewczęta wymagają opieki ginekologa głównie ze względu na potrzebę rzetelnego informowania o procesach fizjologicznych zachodzących w organizmie oraz zagrożeniach dla zdrowia, jakie niesie ze sobą nieostrożne, bądź nieodpowiedzialne zachowanie, jak np. palenie, czy przedwczesne współżycie płciowe. Badanie lekarskie umożliwia również stwierdzenie ewentualnych wad wrodzonych lub innych nieprawidłowości w narządzie rodnym oraz wczesne postępowanie w przypadku zaburzeń miesiączkowania. W badaniu krwi szczególną uwagę zwraca się na poziom żelaza, który może być obniżony przy nieprawidłowym krwawieniu miesiączkowym, co prowadzi do niedokrwistości. Ważne jest również, że w przypadku bolesnych miesiączek możliwe jest ustalenie przyczyny bólu i wdrożenie leczenia.

 Młode kobiety

 W tym wieku szczególne znaczenie nabiera problem zapobiegania niechcianej ciąży. Dlatego kwestia antykoncepcji jest jedną z najważniejszych, podejmowanych podczas wizyty u ginekologa. Drugim ważnym zagadnieniem jest badanie bakteriologiczne wydzieliny z pochwy, ponieważ podejmując współżycie płciowe kobiety są narażone na zakażenia. Badanie cytologiczne eliminuje również możliwość rozwoju procesu nowotworowego szyjki macicy.

 Panie w wieku rozrodczym

 Jest to szczególny okres w życiu każdej kobiety, dlatego przygotowanie do podjęcia jednej z najważniejszych funkcji, jaką jest urodzenie dziecka, wymaga szczególnej troski. Zdrowie kobiety to również zdrowie jej dzieci. Wykrycie choroby przed ciążą pozwoli na rozpoczęcie leczenia i ułatwi urodzenie dziecka w optymalnym stanie zdrowia matki i noworodka.

Należy też zadbać o regularne badanie gruczołu piersiowego. Ginekolog pokaże jak stosować metodę samokontroli. Wykonanie raz do roku badania ultrasonograficznego sutka daje możliwość stwierdzenia zmian w obrębie gruczołu piersiowego, bądź ich wykluczenie.

Oprócz rutynowej morfologii dobrze jest wykonać badanie poziomu cholesterolu. Utrzymanie go na stałym dopuszczalnym poziomie zapewnia w późniejszym wieku uniknięcie wielu chorób układu krążenia.

 Wiek okołomenopauzalny

 Zmiany w organizmie kobiety zachodzące w wyniku ustania miesiączkowania, mogą wywoływać pewne nieprzyjemne objawy, jak fale gorąca, zmiany nastroju i depresję. W wyniku braku równowagi w czynnościach wydzielniczych gruczołów hormonalnych zwiększa się ryzyko zachorowania na chorobę wieńcową serca oraz osteoporozę - zrzeszotnienie kości. Regularne badania, oraz stosowanie leczenia pod ścisłym nadzorem lekarza może zapobiegać tym objawom przekwitania. Ważna jest również dieta bogata w wapń i ryby, dużo ruchu.

W tym wieku należy szczególną uwagę zwrócić na regularne badania ginekologiczne - wykonywanie mammografii co roku oraz badania cytologicznego, a także sprawdzanie poziomu cholesterolu i lipidów. Jest to minimum, które pozwoli zachować zdrowie.

 Seniorki

 Jest to wiek, w którym wiele pań uważa, że skoro zakończyły okres prokreacji, a menopauzę mają już dawno za sobą, to znaczy, że problemy ginekologiczne już je nie dotyczą. Nic bardziej błędnego. Panie po 60. Powinny również z dbałością troszczyć się o swoje zdrowie. W starszym wieku organizm jest szczególnie podatny na niekorzystny wpływ czynników zewnętrznych. Regularne wizyty kontrolne pomogą poradzić sobie z taką dolegliwością jak np. wysiłkowe nietrzymanie moczu, które wcale nie powinno trapić panie nawet w najstarszym wieku. Należy pamiętać, że w tym wieku wzrasta ryzyko zachorowania na nowotwory sutka i sromu.