Prawa Pacjenta

PRAWA PACJENTA

Procesy zachodzące w medycynie, rozwój nauk i technologii medycznych oraz poczucie zagrożenia praw i godności człowieka w procesie leczenia spowodowały konieczność określenia praw pacjenta. Prawa i obowiązki wobec pacjentów są wiążąco określone w aktach normatywnych o charakterze źródeł prawa:

  • Konstytucja,
  • Ustawy,
  • Rozporządzenia,
  • Zarządzenia,

Zespół norm prawnych zawartych w źródłach prawa jest fundamentem stosowania prawa.
Natomiast normy zwyczajowe, które mają charakter zasad współżycia społecznego są podstawowe dla postępowania etycznego.
Zbiory norm etycznych nazywane „kodeksami” nie są aktami normatywnymi, zawierają jedynie wytyczne postępowania określonych korporacji zawodowych.
Do przestrzegania praw pacjenta są zobowiązane wszystkie osoby wykonujące zawody medyczne i podmioty udzielające świadczeń z zakresu opieki zdrowotnej, w tym zakłady opiekuńczo-lecznicze, zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze, laboratoria diagnostyczne, praktyki lekarskie, pielęgniarskie i położnicze.

Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych

Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością, odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej.
Pacjent ma prawo do korzystania z rzetelnej, opartej na kryteriach medycznych listy oczekujących – w sytuacji ograniczonej dostępności do świadczeń zdrowotnych.
Pacjent ma prawo żądać drugiej opinii.
W razie wątpliwości pacjent ma prawo żądać, by lekarz zasięgnął opinii innego lekarza lub zwołał konsylium lekarskie, a pielęgniarka/położna zasięgnęła opinii innej pielęgniarki/położnej.
Żądanie oraz ewentualną odmowę odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

Prawo wyboru

Każdy pacjent korzystający ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ma prawo wyboru w ramach:

  • podstawowej opieki zdrowotnej – lekarza, pielęgniarki i położnej;
  • ambulatoryjnej opieki specjalistycznej – lekarza specjalisty spośród wszystkich lekarzy przyjmujących w poradniach specjalistycznych, które maja umowę z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Wybór placówki medycznej realizującej świadczenia w ramach kontraktu z NFZ jest dowolny;
  • leczenia stomatologicznego – lekarza dentysty spośród wszystkich lekarzy przyjmujących w poradniach, które mają umowę z NFZ;
  • leczenia szpitalnego – dowolnego szpitala, posiadającego umowę z NFZ. na terenie całej Polski

Pacjent ma prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia.

Prawo do informacji

Pacjent ma prawo do informacji o swoich prawach, dlatego każda placówka udzielająca świadczeń opieki zdrowotnej jest zobowiązana umieścić stosowną informację na temat praw pacjenta.
Pacjent ma prawo do informacji o rodzaju i zakresie świadczeń udzielanych u danego świadczeniodawcy oraz o osobach udzielających tych świadczeń.
Pacjent ma prawo do informacji zrozumiałej i przystępnej dla niego. Ma prawo prosić o wyjaśnienia tak długo, aż przekazana informacja będzie przez niego w pełni zrozumiałą.
Pacjent ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu. Ma także prawo zdecydować, komu i jakie informacje o tym mogą być przekazywane.
Pacjent ma prawo do rezygnacji z otrzymywania informacji. Powinien jednak dokładnie wskazać, z których informacji rezygnuje, np. o swojej sytuacji zdrowotnej.
W przypadku utraty świadomości przez pacjenta obowiązuje wcześniejsze ustalenia poczynione z pacjentem.
Pacjent do ukończenia 16. roku życia ma prawo do uzyskania od lekarza informacji w formie i w zakresie niezbędnym do prawidłowego udzielenia świadczenia zdrowotnego.

Pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, lub jego ustawowy przedstawiciel mają prawo do uzyskania od pielęgniarki/położnej przystępnej informacji o jego pielęgnacji i zabiegach pielęgniarskich.

Prawo do wyrażenia zgody

Pacjent, także małoletni, który ukończył 16 lat. ma prawo do wyrażenia świadomej zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego.

Jeżeli pacjent:

  • nie ukończył 18 lat,
  • jest całkowicie ubezwłasnowolniony,

niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, prawo do wyrażenia zgody ma przedstawiciel ustawowy, a w przypadku jego braku – opiekun faktyczny.
Pacjent ma prawo odmówić lub zażądać zaprzestania udzielania świadczenia.

Pacjent:

  • który ukończył 16 lat,
  • ubezwłasnowolniony.
  • chory psychicznie lub upośledzony umysłowo, lecz dysponujący dostatecznym rozeznaniem,

ma prawo do wyrażenia sprzeciwu co do udzielenia świadczenia zdrowotnego, pomimo zgody przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego. W takim przypadku wymagane jest zezwolenie sądu opiekuńczego.
Zgoda lub odmowa powinna zostać poprzedzona przedstawieniem pacjentowi wyczerpującej informacji na temat planowanego, bądź już udzielanego świadczenia.
W przypadku zabiegu operacyjnego albo zastosowania metody leczenia lub diagnostyki stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta, zgodę wyraża się w formie pisemnej.

Prawo pacjenta do tajemnicy informacji z nim związanych

Pacjent ma prawo do poufności – zachowania w tajemnicy wszelkich informacji z nim związanych, a w szczególności o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu i rokowaniu. badaniach i ich wynikach. Bez zgody pacjenta (lub zgody osoby sprawującej opiekę prawną nad pacjentem) nie wolno informować nikogo o jego stanie zdrowia. Pacjent ma prawo wskazać, komu informacje objęte tajemnicą będą przekazywane.
Prawo to obowiązuje także po śmierci pacjenta. Chyba że zgodę na ujawnienie tajemnicy wyrazi osoba bliska i może określić zakres jej ujawnienia,

Prawo do poszanowania intymności i godności pacjenta

Pacjent ma prawo do poszanowania intymności i godności – osoba udzielająca świadczenia ma obowiązek postępować w sposób zapewniający poszanowanie tego prawa.
Pacjent ma prawo do leczenia bólu.
Pacjent ma prawo do godnego umierania w spokoju i godności.
Pacjent ma prawo do obecności bliskiej osoby przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych.
Ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta lub w przypadku prawdopodobieństwa wystąpienie zagrożenia epidemicznego osoba udzielającą świadczeni zdrowotnych może odmówić obecności osoby bliskiej pacjentowi. Odmowa musi zostać odnotowana w dokumentacji medycznej.
Obecność innych osób przy udzielaniu świadczenia, np. studentów medycyny, wymaga zgody pacjenta. Jeżeli pacjent jest małoletni, całkowicie ubezwłasnowolniony lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, wymagana jest zgoda jego opiekuna oraz lekarza udzielającego świadczenia zdrowotnego.

Prawo pacjenta do dokumentacji medycznej

Pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych.
Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta.

Prawo pacjenta do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie

Pacjent przebywający w placówce leczniczej przeznaczonej dla osób wymagających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych (np. w szpitalu) ma prawo do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie.
Koszty przechowywania ponosi podmiot wykonujący działalność leczniczą, chyba ze przepisy odrębne stanowią inaczej.

Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego

Pacjent przebywający w placówce leczniczej, przeznaczonej dla osób wymagających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych (np. w szpitalu). ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami, ale też ma prawo do odmowy takiego kontaktu.
Pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, która nie polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w tym także opiekę sprawowaną nad pacjentem małoletnim albo posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, również prawo do pobytu wraz z nim przedstawiciela ustawowego albo opiekuna faktycznego.
Pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, która nie polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w tym także opiekę sprawowaną nad pacjentką w warunkach ciąży, porodu i połogu.
Jeżeli świadczeniodawca ponosi koszty realizacji powyższych praw (opiekę sprawowaną nad pacjentką w warunkach ciąży, porodu i połogu), może obciążyć nimi pacjenta.
Wysokość opłaty rekompensującej wspomniane koszty ustala kierownik placówki, a informacje o jej wysokości oraz sposobie jej ustalenia udostępnia się w miejscu, gdzie udzielane są świadczenia.

Prawo do opieki duszpasterskiej

Pacjent ma prawo do opieki duszpasterskiej.
W sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia lub zagrożenia życia pacjenta placówka. w której pacjent przebywa, jest obowiązana umożliwić pacjentowi kontakt z duchownym jego wyznania.

Prawo do zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych

Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy, lub opiekun faktyczny ma prawo zgłaszania osobom wykonującym zawód medyczny, Prezesowi Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu działania niepożądanego produktu leczniczego.

Prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza

Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza, jeżeli maja one wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta.
Sprzeciw wnosi się do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta, w terminie 30 dni od dnia wydania opinii albo orzeczenia przez lekarza orzekającego o stanie zdrowia pacjenta.

Prawo do świadczeń kompensacyjnych

W przypadku zaistnienia zdarzenia medycznego, pacjentowi przysługuje świadczenie kompensacyjne.

Kierownik lub upoważniony przez niego lekarz może ograniczyć korzystanie z praw pacjenta w przypadku wystąpienie zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, a w przypadku niektórych praw także ze względu na możliwości organizacyjne.

INFORMACJE DLA PACJENTKI – ZAPRASZAMY DO ZAPOZNANIA SIĘ

Lekarze, pielęgniarki, położne, podczas wykonywania swoich czynności, o których mowa w Ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 44), czy w Ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej art. 11. 2 (art. 4 ust. 1 pkt 1-5i art. 5 ust. 1 pkt 1-9), objęci są ochroną prawną przewidzianą dla funkcjonariusza publicznego. W przypadku agresji ze strony pacjentów i odwiedzających lub innych działań naruszających zasady współżycia społecznego, personel medyczny możne podjąć odpowiednie kroki prawne, w tym zgłosić sprawę organom ścigania.

DOKUMENTACJA PACJENTKI

  • podczas rejestracji do przychodni lub szpitala i przy odbiorze wyników badań, będzie Pani poproszona o okazanie dokumentu tożsamości;
  • przy przyjęciu do szpitala prosimy przedstawić dokumentację medyczną zawierającą wyniki badań, jeżeli takie Pani posiada;
  • jeżeli na platformie NFZ, eWUŚ (Elektroniczna Weryfikacja Uprawnień Świadczeniobiorców) podczas rejestracji przy Pani nazwisku wyświetli się komunikat na „czerwono – brak ubezpieczenia”, będzie Pani proszona o złożenie pisemnego oświadczenia, że jest się osobą uprawnioną do bezpłatnych świadczeń.

INFORMACJE O SWOIM STANIE ZDROWIA

  • prosimy Panią o udzielenie wszystkich informacji o swoim stanie zdrowia oraz przebiegu dotychczasowego leczenia i informowanie lekarza o dotychczasowych przyjmowanych lekach;
  • prosimy Panią o nieprzyjmowanie przyniesionych swoich leków i poddawanie się jakimkolwiek zabiegom w trakcie hospitalizacji bez zlecenia lekarza prowadzącego/dyżurnego.

Po przyjęciu do szpitala, może Pani oddać do magazynu szpitalnego: ubrania, bieliznę i obuwie. Natomiast przedmioty wartościowe oraz leki własne można przekazać do depozytu w danym oddziale.

OBOWIĄZEK PACJENTKI PODCZAS HOSPITALIZACJI

  • stosować się do poleceń personelu medycznego;
  • stosować się do regulaminów obowiązujących w szpitalu, a w danym oddziale do informacji;
  • zachowywać się kulturalnie i z szacunkiem do personelu medycznego, innych pracowników oraz pacjentek;
  • zgłaszać personelowi medycznemu każdorazowe oddalenie się z oddziału,
  • posiadać w czasie hospitalizacji w miarę możliwości odzież przeznaczoną na czas pobytu w szpitalu i przybory toaletowe;
  • dbać o higienę osobistą i porządek w sali;
  • przechowywać rzeczy osobiste w miejscach do tego przeznaczonych
  • wyrzucanie odpadów do odpowiednich pojemników, zgodnie z ich opisem,
  • stosować się do przepisów bezpieczeństwa, w tym p/poż oraz poinformować personel o wszystkich zagrożeniach w szpitalu;
  • korzystać z telefonów komórkowych tak, żeby nie było uciążliwe dla innych pacjentek i personelu szpitala, w miejscach oznaczonych etykietą „Zakaz używania telefonów komórkowych”, telefony komórkowe nie powinny być używane, a w pomieszczeniach diagnostyczno-zabiegowych używanie telefonów tylko za zgodą personelu medycznego.

ZABRANIA SIĘ NA TERENIE SZPITALA

  • niszczenia mienia szpitalnego;
  • palenia tytoniu i wyrobów tytoniowych;
  • posiadania i spożywania napojów alkoholowych, substancji psychoaktywnych;
  • nagrywania wizerunku (obrazu i dźwięku) innych pacjentów oraz personelu medycznego bez ich zgody, szczególnie podczas udzielania świadczeń medycznych. Rozpowszechnianie nagrań bez wyraźnej zgody personelu medycznego i pacjentek stanowi naruszenie prawa.